Tam Rekabet Piyasasında ve Tekel Piyasasında Fiyat Oluşumu

Piyasa Nedir?

Alıcı ve satıcıların (arz ve talebin) birbirleriyle karşılaşmalarına imkân sağlayan örgütlü birime piyasa denir. Satıcı ile alıcının belirli bir yerde buluşması gerekli değildir. Piyasa bir yer olabileceği gibi günümüzde teknoloji sayesinde sahip olunan telefon, internet, faks, televizyon gibi iletişim ve ulaşım kanalları ile de oluşturulabilmesi sağlamıştır. Piyasaların varlığı ve şekli alım satıma konu olan malların şekline göre de değişibilir. Bazı piyasalar herkesce tanınmakta, bazıları ise malın temini korunması veya alıcı ve satıcının az olması gibi nedenlerden dolayı tanınmamaktadır. Örneğin İMKB'yi, mahallemizdeki pazarın nerede ve ne zaman kurulduğunu hepimiz biliriz. Ancak havuç piyasasının nerede nasıl oluştuğu hakkında bir fikrimiz yoktur. Piyasaları alıcı ve satıcılaraçısından gruplandırırsak;

Tam Rekabet Piyasası

Bu piyasada alıcı ve satıcı sayısı fazladır. Alıcıların ve satıcıların fazla olduğu piyasalarda arz ve talebe göre fiyat kendiliğinden oluşur. Bu piyasalara mükemmel piyasalar da denebilir. Tam rekabet piyasasında alıcılar ve satıcılar her zaman eşit sayıda olmayabilir. Alıcıların çok, satıcıların ise az olduğu piyasalara oligopol, farklılaştırılmış bir malı satan çok sayıda firmanın olduğu piyasalara monopollü piyasalar denir. Alıcı ve satıcı sayısı zamanla kendiliğinden piyasa koşullarında dengesini bulacaktır.Tekelci (Monopol) Rekabet Piyasaları

Adından da anlaşılabileceği gibi üretici sayısı tek el olan veya bir kaç tane olan pazarlardır. Bu pazarlarda büyük firmaların sözü geçer. Ürettikleri ürün fiyatlarını kendilerine göre belirleyebilirler. Arz ve talep kanunu kuralları uygulanmaz. Ürünü üreten en fazla bir kaç firma vardır. Fiyat ve arz miktarı onların isteklerine göre değişebilir. Ülkemizde son yıllarda yaşanan ekonomik gelişmeler sayesinde bir çok üründe geçerli olan tekelci rekabet piyasası tam rekabet piyasasına dönüşmüştür.

Tekelci (Monopol) Rekabet Piyasaları

Adından da anlaşılabileceği gibi üretici sayısı tek el olan veya bir kaç tane olan pazarlardır. Bu pazarlarda büyük firmaların sözü geçer. Ürettikleri ürün fiyatlarını kendilerine göre belirleyebilirler. Arz ve talep kanunu kuralları uygulanmaz. Ürünü üreten en fazla bir kaç firma vardır. Fiyat ve arz miktarı onların isteklerine göre değişebilir. Ülkemizde son yıllarda yaşanan ekonomik gelişmeler sayesinde bir çok üründe geçerli olan tekelci rekabet piyasası tam rekabet piyasasına dönüşmüştür. Uygulamada zaman zaman tekelci, zaman zaman da tam rekabet piyasası kuralları işleyebilir. Ancak gelişmiş ekonomilerde tam rekabet piyasa koşulları daha çok işlemektedir. Piyasaları tanıdığımıza göre artık fiyatın oluşumunu inceleyebiliriz.

Tam Rekabet Piyasasında Fiyat Oluşumu

 default

Tablodaki bilgileri tablo programında bir tabloya yerleştirerek grafik bölümünü seçtiğimizde grafiğimiz aşağıdaki şekilde oluşacaktır. Grafiğimize göre arz ve talep eğrileri 600-800 YTL arasında, 38 birim buzdolabında kesişmiştir. Tam bu nokta normal şartlar altında buzdolabının uygun alım veya satım fiyatı olarak kabul edilir.

default

 

 

Üretici açısından en uygun üretim miktarı ise 35 ile 40 birim arasındadır. Firma enuygun birimi bu tablo yardımı ile seçtiğinde uygun bir politika izlemiş olacaktır.

 

 

 

1.4.2. Tekel Piyasasında Fiyat Oluşumu

Tekel piyasasında tek bir firmanın faaliyet göstermesi sebebi ile, piyasadaki mal miktarını belirlemede tekelci firma tek başına hareket eder. Tekelci firma fiyatı tespit ederse, arzı o fiyattaki talebe bağlı olarak oluşacaktır, yani başka bir ifade ile tekelci firma belirlediği fiyattan dilediği miktarda mal satamaz. Tüketicinin belirli bir fiyat seviyesine kadar fedakârlık edebileceği unutulmamalıdır. Her ürün için bir fiyat sınırı piyasalarda belirlenmiştir.

default

 

Yandaki şekilde görüldüğü gibi malın üretim miktarı aynı kalırken fiyat yükseldikçe talepte bir azalma görülür. Tekelci firma üretim miktarını azaltmadığı sürece fiyatın artmasını bekleyemez. Üretim miktarını daha çok artırarak kâr etmek isterse bu sefer de ürünün toplam maliyetinden zarar edecektir. Böylece üretim miktarının piyasanın ihtiyacına göre ayarlanması firma lehine olacaktır.

Registered users



Member-list
21Publish - Cooperative Publishing